१ मे १९६०. मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्राचा मंगल कलश राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांनी आणला आणि मराठी माणसाच्या अस्मितेचा एक नवा अध्याय सुरू झाला. १०६ हुतात्म्यांच्या बलिदानातून मिळालेल्या या राज्याने आज ६६ व्या वर्षात पदार्पण करताना देशाच्या नकाशावर आपले अढळ स्थान निर्माण केले आहे. केवळ भौगोलिक विस्तार नाही, तर वैचारिक, सांस्कृतिक आणि औद्योगिक क्षेत्रात महाराष्ट्राने नेहमीच देशाला दिशा दाखवली आहे.
प्रगतीची धुरा आणि सामाजिक वारसा
महाराष्ट्राचे वेगळेपण हे येथील ‘पुरोगामी’ विचारात आहे. महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, राजर्षी शाहू महाराज आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर या महापुरुषांनी रचलेल्या पायावर या राज्याची जडणघडण झाली आहे. याच विचारधारेमुळे शिक्षण आणि समाजसुधारणेच्या बाबतीत महाराष्ट्र आजही अग्रेसर आहे.
औद्योगिक क्षेत्रात तर महाराष्ट्राने क्रांतीच केली आहे. मुंबई ही देशाची आर्थिक राजधानी राहिलीच, पण त्यासोबतच पुणे, नाशिक आणि छत्रपती संभाजीनगर सारख्या शहरांनी तंत्रज्ञान आणि ऑटोमोबाईल क्षेत्रात जागतिक स्तरावर आपली ओळख निर्माण केली. ‘मॅग्नेटिक महाराष्ट्र’च्या माध्यमातून येणारी गुंतवणूक राज्याच्या प्रगतीची साक्ष देते.
कृषी आणि ग्रामीण महाराष्ट्रापुढील प्रश्न
एकीकडे आपण प्रगत होत असताना, ग्रामीण महाराष्ट्रातील प्रश्न आजही कायम आहेत. विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातील दुष्काळ, शेतकरी आत्महत्या आणि सिंचनाचे अपूर्ण प्रकल्प ही राज्यापुढील मोठी आव्हाने आहेत. हवामान बदलाचा फटका बसणाऱ्या बळीराजाला केवळ आश्वासने नव्हे, तर तंत्रज्ञानावर आधारित शेती आणि शाश्वत हमीभावाची गरज आहे.
युवाशक्ती आणि उद्योजकता
आजचा महाराष्ट्र हा तरुणांचा आहे. माहिती तंत्रज्ञान (IT) आणि स्टार्टअपच्या जगात महाराष्ट्राचा तरुण मागे नाही. मात्र, बेरोजगारीचे संकट आणि वाढती महागाई यावर मात करण्यासाठी कौशल्य विकासावर अधिक भर देण्याची गरज आहे. ‘मराठी’ भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळवण्याच्या लढ्यासोबतच, ती ज्ञानाची आणि रोजगाराची भाषा कशी बनेल, याकडेही आपल्याला लक्ष द्यावे लागेल.
निष्कर्ष
६६ वर्षांचा हा प्रवास अभिमानास्पद नक्कीच आहे, पण आपण इथेच थांबून चालणार नाही. विकासाचे हे चक्र शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचवणे, हेच खऱ्या अर्थाने संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील हुतात्म्यांना अभिवादन ठरेल. “राकट देशा, कणखर देशा” अशी ओळख असलेल्या आपल्या महाराष्ट्राला “सुसंस्कृत आणि समृद्ध महाराष्ट्र” बनवण्यासाठी आपण सर्वांनी कटिबद्ध होऊया.
सर्व वाचकांना महाराष्ट्र दिन आणि कामगार दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!
